จากธุรกิจครอบครัวสู่ระบบมืออาชีพ เปลี่ยน SME ให้พร้อมโต

หลายธุรกิจที่ประสบความสำเร็จในตลาดวันนี้ ล้วนมีจุดเริ่มต้นจาก “ธุรกิจครอบครัว” ที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น แต่การสืบทอดกิจการไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะความต่างของรุ่นและความท้าทายใหม่ๆ ทำให้หลายธุรกิจไม่สามารถขยับจากธุรกิจแบบดั้งเดิมไปสู่ระบบที่เป็นมืออาชีพได้เต็มที่ บทความนี้จะพาเจ้าของธุรกิจทุกท่านมาดูแนวทางสำคัญในการยกระดับธุรกิจครอบครัวให้พร้อมเติบโตเป็น SME ที่แข็งแรงและยั่งยืน

ลักษณะของธุรกิจครอบครัวและความท้าทายของคนรุ่นใหม่

ธุรกิจครอบครัว (Family Business) คือ กิจการที่การบริหารและการถือหุ้นส่วนใหญ่อยู่ในมือของครอบครัวหรือเครือญาติ โดยมักส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นเพื่อรักษาชื่อเสียง ความมั่งคั่ง และความต่อเนื่องของธุรกิจ จุดแข็งของรูปแบบนี้ คือ ความไว้ใจ ความยืดหยุ่น และการตัดสินใจที่รวดเร็ว แต่ในอีกด้านหนึ่ง การขาดระบบบริหารที่เป็นมาตรฐานอาจกลายเป็นข้อจำกัดสำคัญ เมื่อถึงเวลาส่งต่อธุรกิจไปยังคนรุ่นใหม่ ความท้าทายจึงเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะในยุคที่การแข่งขันสูงและเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงเร็ว

ความท้าทายหลักที่ธุรกิจครอบครัวต้องเผชิญ ได้แก่

• รักษาอุดมการณ์เดิมพร้อมปรับตัวทันสมัย

เจ้าของธุรกิจรุ่นใหม่ต้องหาสมดุลระหว่างการคงไว้ซึ่งคุณค่าดั้งเดิมของครอบครัว และการปรับกลยุทธ์ให้ทันต่อแนวโน้มธุรกิจและพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป

• ลดความขัดแย้งระหว่างคนต่างรุ่น

ความแตกต่างด้านมุมมองและวิธีการทำงานระหว่างรุ่นเก่าและรุ่นใหม่อาจนำไปสู่ความขัดแย้ง การสร้างพื้นที่สื่อสารและการกำหนดบทบาทที่ชัดเจนจึงเป็นสิ่งจำเป็น

• สร้างความเชื่อมั่นจากทีมงานเดิม

การเปลี่ยนแปลงผู้นำหรือแนวทางบริหารอาจทำให้ทีมงานรู้สึกไม่มั่นคง ผู้สืบทอดธุรกิจต้องสร้างความเชื่อมั่นและความต่อเนื่อง เพื่อรักษาบุคลากรที่มีประสบการณ์และความรู้ในองค์กร

สัญญาณที่บ่งบอกว่าธุรกิจพร้อมเข้าสู่การเปลี่ยนแปลง

เพื่อให้ธุรกิจครอบครัวเติบโตอย่างมั่นคง ตรวจสอบ 5 สัญญาณเตือนเหล่านี้ พร้อมเตรียมปรับกลยุทธ์เพื่อยกระดับองค์กรและการบริหารให้เป็นมืออาชีพ

1. ยอดขายเพิ่มแต่กำไรไม่ตาม

หากยอดขายเติบโตแต่กำไรไม่ขยับตาม อาจสะท้อนว่าระบบบริหารต้นทุนยังไม่มีประสิทธิภาพ หรือกลยุทธ์การตั้งราคาสินค้าและบริการไม่เหมาะสม การปล่อยให้ปัญหานี้ยืดเยื้อจะทำให้ธุรกิจขาดสภาพคล่องและไม่สามารถลงทุนเพื่อขยายกิจการได้

2. อัตราการลาออกสูง

การหมุนเวียนบุคลากรบ่อยครั้งไม่เพียงเพิ่มต้นทุนการสรรหาและฝึกอบรม แต่ยังทำให้ความต่อเนื่องของงานสะดุด ธุรกิจครอบครัวที่ไม่มีระบบดูแลบุคลากรที่ชัดเจนจะเสี่ยงต่อการสูญเสียคนเก่งและความรู้สำคัญในองค์กร

3. มาตรฐานบริการไม่สม่ำเสมอ

ความยืดหยุ่นที่มากเกินไปอาจทำให้มาตรฐานการทำงานไม่ชัดเจน ส่งผลให้คุณภาพสินค้าและบริการไม่คงที่ และอาจลดความมั่นใจของลูกค้า ซึ่งกระทบต่อภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือในระยะยาว

4. การจัดการบัญชีและภาษีมีความเสี่ยง

การขาดผู้เชี่ยวชาญด้านบัญชีและภาษีทำให้ธุรกิจสุ่มเสี่ยงต่อการยื่นเอกสารผิดพลาดหรือไม่ครบถ้วน ซึ่งอาจนำไปสู่การถูกตรวจสอบย้อนหลังและเสียค่าปรับสูง อีกทั้งยังเป็นอุปสรรคต่อการขอสินเชื่อเพื่อขยายธุรกิจในอนาคต

5. เจ้าของธุรกิจเหนื่อยล้าจากการทำทุกอย่างเอง

เมื่อเจ้าของธุรกิจต้องรับผิดชอบทั้งการบริหาร การตัดสินใจ และการดำเนินงานในทุกด้าน ภาระที่มากเกินไปอาจนำไปสู่ความเหนื่อยล้าและลดประสิทธิภาพการทำงาน ซึ่งไม่เพียงกระทบต่อสุขภาพ แต่ยังทำให้การตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ชะลอตัว ส่งผลต่อความต่อเนื่องในการเติบโตของธุรกิจ

แนวทางเปลี่ยนผ่านสู่ SME มืออาชีพ

การยกระดับธุรกิจครอบครัวไม่ใช่แค่การปรับโครงสร้าง แต่ต้องเริ่มจากวิธีคิดและระบบที่รองรับการเติบโตในระยะยาว

1. ปรับ Mindset ของเจ้าของธุรกิจ

การเปลี่ยนผ่านต้องเริ่มจากผู้นำที่มี Growth Mindset มองหาโอกาสใหม่ๆ พร้อมเปิดรับการเปลี่ยนแปลง และไม่ยึดติดกับวิธีการเดิม เพื่อให้ธุรกิจสามารถแข่งขันได้ในตลาดที่เปลี่ยนแปลงเร็ว

2. สร้างโครงสร้างองค์กร (Organization Structure)

จากการบริหารแบบยืดหยุ่นและไม่เป็นระบบ ต้องปรับสู่โครงสร้างที่ชัดเจน มีการกำหนดบทบาท หน้าที่ และสายการบังคับบัญชา เพื่อสร้างความเป็นระบบและลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน

3. วางระบบบริหารจัดการ

เจ้าของธุรกิจไม่จำเป็นต้องรับผิดชอบทุกบทบาทเพียงลำพัง แต่ควรกระจายอำนาจและมอบหมายงานให้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน พร้อมกำหนดโครงสร้างและบทบาทของสมาชิกในครอบครัวอย่างชัดเจน เพื่อลดความซับซ้อนและป้องกันความขัดแย้งภายในองค์กร

4. พัฒนาระบบ HR

การรักษาบุคลากรที่มีศักยภาพเป็นหัวใจสำคัญ ต้องมีระบบบริหารทรัพยากรบุคคลที่ทันสมัย ครอบคลุมตั้งแต่การสรรหา การพัฒนา ไปจนถึงการสร้างความผูกพัน เพื่อให้ทีมงานเติบโตไปพร้อมกับองค์กร

5. วางแผนสืบทอด (Succession Planning)

การส่งต่อธุรกิจโดยไม่มีแผนที่ชัดเจนถือเป็นความเสี่ยงสูง เพราะอาจสร้างความไม่ต่อเนื่องในการดำเนินงานและกระทบต่อความมั่นคงของธุรกิจ การวางแผนสืบทอดที่เป็นระบบจึงมีความสำคัญ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านผู้นำเป็นไปอย่างราบรื่น ลดความขัดแย้ง และรักษาความต่อเนื่องของธุรกิจในระยะยาว

กรณีศึกษาที่น่าสนใจ

ตัวอย่างจริงจากธุรกิจไทยที่ปรับตัวสำเร็จ แสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนผ่านอย่างมีระบบสร้างผลลัพธ์ที่แตกต่าง

นครชัยแอร์

จากธุรกิจครอบครัวสู่แบรนด์รถทัวร์ชั้นนำ ด้วยการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย ปรับปรุงรถให้ทันสมัย และเพิ่มระบบจองออนไลน์ ทำให้แบรนด์สร้างความเชื่อมั่นและครองตลาดได้อย่างแข็งแกร่ง

อ้วยอันโอสถ

พลิกโฉมยาสมุนไพรให้ทันสมัยด้วยเทคโนโลยีการผลิตและกลยุทธ์การตลาดใหม่ๆ จนกลายเป็นแบรนด์ที่เข้าถึงง่ายในร้านสะดวกซื้อ พร้อมภาพลักษณ์ที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่

UOB BizSmart โซลูชันดิจิทัลเพื่อการเปลี่ยนผ่านจากธุรกิจครอบครัวสู่ SME มืออาชีพ

หากคุณกำลังมองหาพาร์ตเนอร์ที่เข้าใจธุรกิจ SME และพร้อมช่วยในการเปลี่ยนผ่านจากธุรกิจครอบครัวไปสู่ SME มืออาชีพ UOB BizSmart คือคำตอบ

แพลตฟอร์มนี้รวบรวมโซลูชันดิจิทัลจากธนาคารยูโอบี ภายใต้แนวคิด “Go digital, Grow faster” เพื่อช่วยให้ธุรกิจบริหารงานได้อย่างมีระบบและพร้อมขยายตัวในอนาคต โดยรวมเครื่องมือสำคัญ เช่น

• ระบบจัดการบัญชีออนไลน์ (PEAK) – บริหารบัญชีได้แม่นยำและสะดวกตลอด 24 ชั่วโมง
• ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล (HumanOS) – ดูแลบุคลากรอย่างเป็นระบบ ลดความซับซ้อนในการจัดการ
• ระบบ POS Smart EDC และการรับชำระเงินครบวงจร – เพิ่มความคล่องตัวในการขายและบริหารธุรกรรม

เพราะการเลือกโซลูชันที่เหมาะสมตั้งแต่วันนี้ คือก้าวแรกสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน และช่วยให้การเปลี่ยนผ่านจากธุรกิจครอบครัวไปสู่ SME มืออาชีพเป็นไปอย่างราบรื่น

ข้อมูลอ้างอิง

1. พิกัด ธุรกิจที่เหมาะสำหรับการทำงานร่วมกันของสมาชิกในครอบครัว. สืบค้นวันที่ 30 ตุลาคม 2668 จาก https://idolplanner.com/family-business-3/
2. พิกัด บริหารธุรกิจครอบครัวอย่างไร ให้ประสบความสำเร็จแบบบริษัทมหาชน. สืบค้นวันที่ 30 ตุลาคม 2668 จาก https://www.dir.co.th/en/news/ia-news/บริหารธุรกิจครอบครัวอย่างไร-ให้ประสบความสำเร็จแบบบริษัทมหาชน-2.html
3. พิกัด สัญญาณที่บ่งบอกว่า ธุรกิจครอบครัว ได้เวลาลุกขึ้นมาแต่งตัวใหม่ ปลุก Royalty ลูกค้ากลับมา. สืบค้นวันที่ 31 ตุลาคม 2668 จาก https://www.bangkokbanksme.com/en/23-1sme2-signal-that-says-family-business-time-to-re-brand
4. พิกัด SMART to know: ทำอย่างไร? ให้ธุรกิจครอบครัวไปไกลกว่าเดิม. สืบค้นวันที่ 31 ตุลาคม 2668 จาก https://www.thaichamber.org/news/view/87/3137/smart-to-know
5. พิกัด จากรุ่นสู่รุ่น รวม 6 ธุรกิจครอบครัวที่ทายาทเข้ามาปัดฝุ่นให้รุ่งกว่าเดิม. สืบค้นวันที่ 30 ตุลาคม 2668 จาก https://www.smethailandclub.com/entrepreneur/4438.html