วางแผนธุรกิจอย่างมั่นใจ ด้วยความเข้าใจในงบการเงินเบื้องต้น

การเงิน คือ หัวใจของการทำธุรกิจ การบริหารจัดการงบการเงินอย่างมีประสิทธิภาพ เปรียบเสมือนแว่นตาที่ช่วยให้เจ้าของกิจการมองเห็นภาพรวมของธุรกิจได้ชัดเจนขึ้น ทั้งในด้านรายได้ ต้นทุน กำไร และสภาพคล่อง การเข้าใจงบการเงินจึงเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจสามารถวางแผน เติบโต และรับมือกับความเสี่ยงได้อย่างมั่นใจ โดยเฉพาะสำหรับเจ้าของกิจการมือใหม่

งบการเงินคืออะไร ทำไมเจ้าของกิจการจึงต้องให้ความสำคัญ

งบการเงิน คือ เอกสารหรือรายงานที่แสดงภาพรวมสถานะทางการเงินของกิจการในช่วงเวลาหนึ่ง โดยครอบคลุมข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้เจ้าของกิจการเข้าใจว่าในช่วงระยะเวลาหนึ่งธุรกิจมีสุขภาพทางการเงินเป็นอย่างไร ซึ่งประกอบด้วย

• สินทรัพย์ (Assets) คือ สิ่งที่กิจการเป็นเจ้าของและมีมูลค่า เช่น เงินสดในบัญชี สินค้าคงคลัง และอาคารหรืออุปกรณ์ที่ใช้ดำเนินธุรกิจ สินทรัพย์สะท้อนถึงความมั่นคงและศักยภาพในการดำเนินธุรกิจ
• หนี้สิน (Liabilities) คือ ภาระผูกพันที่กิจการต้องชำระ เช่น เงินกู้จากธนาคาร เจ้าหนี้การค้า หรือภาษีที่ยังไม่ได้จ่าย หนี้สินช่วยให้เจ้าของกิจการทราบว่าธุรกิจมีภาระทางการเงินมากน้อยเพียงใด
• รายได้และค่าใช้จ่าย (Revenue & Expenses) รายได้ คือ เงินที่กิจการได้รับจากการขายสินค้า/บริการ ส่วนค่าใช้จ่าย คือ ต้นทุนและค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ เช่น ค่าจ้าง ค่าวัตถุดิบ และค่าเช่า การเปรียบเทียบรายได้กับค่าใช้จ่ายจะช่วยให้เห็นกำไรหรือขาดทุนของกิจการ
• กระแสเงินสด (Cash Flow) คือ การเคลื่อนไหวของเงินสดเข้าและออกจากกิจการ เช่น เงินที่ได้รับจากลูกค้า เงินที่จ่ายให้ซัพพลายเออร์ (Supplier) หรือพนักงาน กระแสเงินสดสะท้อนถึงความสามารถในการบริหารเงินสด และเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าธุรกิจมีสภาพคล่องเพียงพอหรือไม่

การจัดทำงบการเงินอย่างเป็นระบบมีประโยชน์อย่างไร

การจัดทำงบการเงินอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่เรื่องของการทำบัญชีให้ถูกต้องตามกฎหมายเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญที่มีประโยชน์เชิงกลยุทธ์ ช่วยให้เจ้าของกิจการสามารถบริหารธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพในหลายด้าน ได้แก่

• ทราบสถานะทางการเงินของธุรกิจได้แบบเรียลไทม์ (Real-Time) ช่วยให้ทราบว่าเงินอยู่ตรงไหน ใช้ไปกับอะไร และเหลือเท่าไร
• ประเมินความสามารถในการทำกำไรของบริษัท วิเคราะห์ได้ว่าธุรกิจทำกำไรจริงหรือไม่ และกำไรนั้นมาจากกิจกรรมหลักหรือไม่
• วางแผนการเงินและการลงทุนได้อย่างแม่นยำ ใช้ข้อมูลจากงบการเงินในการตัดสินใจว่าจะลงทุนเพิ่ม ลดต้นทุน หรือปรับกลยุทธ์
• เตรียมพร้อมสำหรับการขอสินเชื่อหรือขยายกิจการ งบการเงินที่ชัดเจนและน่าเชื่อถือเป็นสิ่งที่ธนาคารหรือผู้ลงทุนต้องการเห็น
• ลดความเสี่ยงจากการขาดสภาพคล่องหรือวิกฤตทางการเงิน ป้องกันปัญหาเงินไม่พอใช้ หรือไม่สามารถจ่ายหนี้ได้ทันเวลา

5 งบการเงินหลักแต่ละงบบอกอะไรเราบ้าง

1. งบแสดงฐานะการเงิน หรืองบดุล (Balance Sheet)

งบแสดงฐานะการเงิน หรืองบดุล เป็นรายงานที่แสดงสถานะทางการเงินของกิจการในช่วงเวลาหนึ่ง โดยแสดงว่ากิจการมีสินทรัพย์เท่าไร มีหนี้สินที่ต้องชำระเท่าไร และมีส่วนของเจ้าของกิจการมากน้อยเพียงใด งบดุลช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นภาพรวมของความมั่นคงทางการเงิน และสามารถติดตามการเปลี่ยนแปลงของฐานะการเงินได้อย่างชัดเจน

2. งบกำไรขาดทุน (Income Statement)

งบกำไรขาดทุน แสดงผลการดำเนินงานของกิจการในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น รายเดือน รายไตรมาส หรือรายปี โดยแสดงข้อมูลเกี่ยวกับรายได้จากการขาย ต้นทุนและค่าใช้จ่าย กำไร หรือขาดทุนสุทธิ งบกำไรขาดทุนนี้ช่วยให้เจ้าของกิจการประเมินความสามารถในการทำกำไร และติดตามผลประกอบการของธุรกิจได้อย่างต่อเนื่อง

3. งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น (Statement of Changes in Owner’s Equity)

งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น แสดงการเปลี่ยนแปลงในส่วนของผู้ถือหุ้นหรือเจ้าของกิจการในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น เงินลงทุนเพิ่มเติม การถอนทุน กำไรสะสม ช่วยให้เจ้าของกิจการเข้าใจการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างทุน และติดตามความเคลื่อนไหวของสิทธิในกิจการได้อย่างแม่นยำ

4. งบกระแสเงินสด (Statement of Cash Flows)

งบกระแสเงินสด แสดงการเคลื่อนไหวของเงินสดเข้า-ออกจากกิจการ โดยแบ่งเป็น 3 กิจกรรมหลัก ได้แก่ การดำเนินงาน (Operating Activities) การลงทุน (Investing Activities) การจัดหาเงินทุน (Financing Activities) งบนี้ช่วยให้เจ้าของกิจการตรวจสอบสภาพคล่องทางการเงิน และวางแผนการใช้เงินสดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

5. หมายเหตุประกอบงบการเงิน (Notes to Financial Statements)

หมายเหตุประกอบงบการเงิน เป็นส่วนที่ขยายความรายละเอียดในงบหลัก เช่น รายละเอียดของรายได้ จำนวนคู่ค้า รายการพิเศษที่ควรให้ความสำคัญในธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีความซับซ้อนสูง หมายเหตุเหล่านี้ช่วยให้ผู้บริหารและเจ้าของกิจการเข้าใจภาพรวมทางการเงินได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ตัวชี้วัดทางการเงินที่เจ้าของกิจการควรรู้ เมื่อต้องวิเคราะห์งบการเงิน

1. กำไรขั้นต้น (Gross Profit)

กำไรขั้นต้น คือ รายได้จากการขายสินค้าหรือบริการ หักด้วยต้นทุนของสินค้าที่ขาย (ต้นทุนสินค้า) ตัวเลขนี้ช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นภาพว่าธุรกิจสามารถควบคุมต้นทุน และมีความสามารถในการสร้างกำไรจากการขายได้มากน้อยเพียงใด หากกำไรขั้นต้นสูง แสดงว่าบริษัทมีประสิทธิภาพในการบริหารต้นทุนและสร้างมูลค่าเพิ่มได้ดี แต่หากกำไรขั้นต้นติดลบ อาจสะท้อนถึงปัญหา เช่น ต้นทุนสูงเกินไป หรือราคาขายไม่ครอบคลุมต้นทุน
ตัวอย่าง หากยอดขายอยู่ที่ 500,000 บาท และต้นทุนสินค้าอยู่ที่ 300,000 บาท กำไรขั้นต้นจะเท่ากับ 200,000 บาท

2. สินค้าคงเหลือ (Inventory)

สินค้าคงเหลือ คือ สินค้าที่ผลิตหรือจัดซื้อมาแล้วแต่ยังไม่ได้ขาย ตัวเลขนี้สะท้อนถึงประสิทธิภาพในการบริหารสต็อก สินค้าคงเหลือที่มากเกินไปอาจหมายถึงมีปัญหาในการระบายสินค้า หรือยอดขายไม่เป็นไปตามเป้าซึ่งอาจนำไปสู่ต้นทุนในการจัดเก็บที่สูงขึ้น เสี่ยงต่อการเสื่อมสภาพ และอาจกลายเป็นสินค้าขาดทุนในอนาคต การบริหารสินค้าคงคลังอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาสภาพคล่องและลดความเสี่ยง
ตัวอย่าง สินค้าคงเหลือที่เพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยยอดขายไม่เพิ่ม อาจเป็นสัญญาณเตือนให้ปรับกลยุทธ์การตลาดหรือการผลิต

3. หนี้สินหมุนเวียน (Current Liabilities)

หนี้สินหมุนเวียน คือ หนี้ระยะสั้นที่ต้องชำระภายใน 1 ปี เช่น เจ้าหนี้การค้า เงินกู้ระยะสั้น ภาษีที่ค้างจ่าย หากตัวเลขนี้เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าบริษัทมีภาระหนี้ระยะสั้นมากเกินไป จำเป็นต้องเตรียมเงินทุนสำรองไว้ล่วงหน้าเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการขาดสภาพคล่องหรือการผิดนัดชำระหนี้
ตัวอย่าง หากกิจการมีหนี้สินหมุนเวียน 800,000 บาท แต่มีเงินสดเพียง 200,000 บาท อาจต้องเร่งจัดการกระแสเงินสดหรือหาแหล่งเงินทุนเพิ่มเติม

4. กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน (Operating Cash Flow)

กระแสเงินสดจากการดำเนินงาน คือ เงินสดที่ธุรกิจสร้างขึ้นจากกิจกรรมหลัก เช่น การขายสินค้าหรือบริการ ตัวเลขนี้สะท้อนถึงความสามารถในการสร้างเงินสดที่มาจากการดำเนินธุรกิจซึ่งมีหมุนเวียนอยู่จริงในกิจการ ไม่ใช่เพียงแค่ตัวเลขกำไรในทางบัญชี หากกระแสเงินสดจากการดำเนินงานเป็นบวก แสดงว่าธุรกิจมีสภาพคล่องดี ใช้จ่ายอย่างมีประสิทธิภาพ หากตัวเลขเป็นลบ อาจหมายถึงยอดขายลดลง ต้นทุนสูงขึ้น หรือมีปัญหาในการเก็บเงินจากลูกค้า การติดตามกระแสเงินสดจากการดำเนินงานเป็นประจำ จะช่วยให้เจ้าของกิจการวางแผนการเงินได้แม่นยำ และรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้ทันเวลา
ตัวอย่าง แม้ธุรกิจจะมีกำไรในงบกำไรขาดทุน แต่หากกระแสเงินสดจากการดำเนินงานติดลบ อาจหมายถึงปัญหาในการเก็บเงินจากลูกค้า หรือมีค่าใช้จ่ายล่วงหน้าสูง

ข้อดีของการวิเคราะห์งบการเงิน เพื่อการบริหารที่มีประสิทธิภาพ

การวิเคราะห์งบการเงินอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างประสิทธิภาพในการบริหารจัดการธุรกิจ โดยเฉพาะในด้านการควบคุมภายใน การวางแผนทางการเงิน และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ เจ้าของกิจการจะสามารถมองเห็นภาพรวมของธุรกิจได้ชัดเจนมากขึ้น พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงและวางแผนการเติบโตได้อย่างมั่นใจ

เพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารสินทรัพย์

หากบริษัทมีการวิเคราะห์งบการเงินอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอจะช่วยให้เจ้าของกิจการทราบถึงการใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินของบริษัทว่ามีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด หากบริษัทสามารถบริหารจัดการสินทรัพย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก็จะส่งผลให้รายได้เติบโตตามไปด้วย แต่หากการบริหารสินทรัพย์ขาดประสิทธิภาพ อาจนำไปสู่รายได้ที่ลดลง หรือเกิดปัญหาสินค้าคงเหลือสะสมเพิ่มขึ้น

ช่วยวางแผนรายได้และควบคุมต้นทุน

การวิเคราะห์งบการเงินอย่างมีประสิทธิภาพช่วยให้เจ้าของกิจการสามารถวางแผนการบริหารงานล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ พร้อมตรวจสอบรายได้ในแต่ละช่วงเวลา เพื่อประเมินว่าธุรกิจมีประสิทธิภาพในการสร้างรายได้มากน้อยเพียงใด และนำข้อมูลไปใช้ปรับปรุงกลยุทธ์การบริหารให้สอดคล้องกับผลประกอบการเพื่อเพิ่มรายได้และผลกำไรอย่างต่อเนื่อง

ติดตามลูกหนี้การค้าได้อย่างมีระบบ

อีกหนึ่งข้อดีของการบริหารและวิเคราะห์งบการเงิน คือ ช่วยให้บริษัทสามารถติดตามข้อมูลลูกหนี้การค้าได้อย่างละเอียดและแม่นยำ โดยสามารถตรวจสอบได้ว่ามีจำนวนลูกหนี้ที่ยังไม่ชำระหนี้อยู่เท่าใด และควรดำเนินการติดตามเมื่อใด ซึ่งส่งผลให้การบริหารจัดการลูกหนี้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยงจากหนี้สูญ และช่วยเสริมสร้างสภาพคล่องทางการเงินของธุรกิจในระยะยาว

วางแผนการเติบโตและขยายกิจการได้แม่นยำยิ่งขึ้น

ข้อมูลจากการวิเคราะห์งบการเงินสามารถนำไปใช้ในการประเมินศักยภาพของธุรกิจว่าพร้อมสำหรับการขยายกิจการหรือไม่ ทั้งในด้านเงินทุน สภาพคล่อง และผลตอบแทนจากการลงทุน ช่วยให้การวางแผนเติบโตเป็นไปอย่างมีทิศทางและลดความเสี่ยงจากการขยายตัวที่ไม่พร้อม

เจ้าของกิจการมือใหม่ ควรเริ่มวิเคราะห์งบการเงินจากตรงไหน

สำหรับผู้ประกอบการที่เพิ่งเริ่มต้นธุรกิจได้ไม่นาน การวิเคราะห์งบการเงินอาจดูเป็นเรื่องซับซ้อน แต่จุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดเมื่อต้องการวิเคราะห์งบการเงินบริษัท คือ งบกำไรขาดทุน (Income Statement) เพราะเป็นงบที่เข้าใจได้ง่ายที่สุด และให้ข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นต่อการวางแผนธุรกิจ

ทำไมต้องเริ่มจากงบกำไรขาดทุน

• เห็นภาพรวมของรายได้และค่าใช้จ่าย งบกำไรขาดทุนจะแสดงให้เห็นว่าธุรกิจมีรายได้จากการขายเท่าไร มีต้นทุนสินค้า และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานมากน้อยเพียงใด
• วิเคราะห์กำไรสุทธิ หลังจากหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดแล้ว ธุรกิจเหลือกำไรสุทธิเท่าไร ตัวเลขนี้เป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าธุรกิจสามารถทำกำไรได้จริงหรือไม่
• ประเมินประสิทธิภาพในการดำเนินงาน หากกำไรสุทธิเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แสดงว่าธุรกิจมีแนวโน้มเติบโต แต่หากกำไรลดลงหรือขาดทุน อาจต้องปรับกลยุทธ์หรือควบคุมต้นทุนให้ดีขึ้น
• ใช้เป็นฐานในการวางแผนธุรกิจ ข้อมูลจากงบกำไรขาดทุนสามารถนำไปใช้ในการวางแผนการตลาด การตั้งราคาสินค้า การควบคุมต้นทุน และการตัดสินใจลงทุนในอนาคต

PEAK โปรแกรมบัญชีออนไลน์จาก UOB BizSmart เครื่องมือช่วยจัดการบัญชีและภาษี สำหรับเจ้าของกิจการ

โปรแกรมบัญชีออนไลน์ PEAK เครื่องมือที่ช่วยให้การจัดการบัญชี การเงิน และภาษีเป็นเรื่องง่าย ด้วยเทคโนโลยี AI, API และ OCR ที่ทันสมัย PEAK ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถจัดการงานบัญชีและภาษีหลังบ้านได้โดยอัตโนมัติและมีประสิทธิภาพ ช่วยสรุปและวิเคราะห์ข้อมูลรายได้ ค่าใช้จ่าย กำไร กระแสเงินสด สินค้าขายดี หรือกลุ่มลูกค้ารายใหญ่แบบ Real-Time เพื่อการตัดสินใจทางธุรกิจที่แม่นยำและรวดเร็ว

เงื่อนไขเป็นไปตามที่ธนาคารกำหนด

งบการเงินอาจจะดูเป็นเรื่องซับซ้อนและเต็มไปด้วยรายละเอียด แต่ในความเป็นจริงแล้ว หากเข้าใจแต่ละองค์ประกอบอย่างเป็นระบบ เจ้าของกิจการโดยเฉพาะเจ้าของกิจการมือใหม่ ก็สามารถเรียนรู้และนำไปใช้ได้ไม่ยาก การวิเคราะห์และจัดการงบการเงินอย่างมีประสิทธิภาพจะช่วยเสริมความมั่นคงให้ธุรกิจ พร้อมวางรากฐานสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว

ข้อมูลอ้างอิง

1. พิกัด งบการเงินคืออะไร? รวมเรื่องราวของงบการเงินที่ผู้ประกอบการควรรู้. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://futureskill.co/blog/2024/12/09/biz-financial/
2. พิกัด อธิบาย งบการเงิน ฉบับง่ายมากๆ. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://go.uob.com/44xyrFD
3. พิกัด งบการเงินคืออะไร ทำไมผู้ประกอบกิจการยุคใหม่ถึงควรรู้. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://go.uob.com/3ZOmb0S
4. พิกัด รวมจุดสำคัญของงบการเงินที่ควรรู้ว่าบอกอะไรเจ้าของธุรกิจบ้าง? . สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://makebykbank.kbtg.tech/articles/financial-statements
5. พิกัด งบการเงิน ตัวช่วยบริหารเงินที่ผู้ประกอบการยุคใหม่ต้องรู้. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://www.wealthmagik.com/articles/financial-statements
6. พิกัด วิเคราะห์งบการเงินเบื้องต้น ก่อนตัดสินใจลงทุน. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://www.setinvestnow.com/th/knowledge/article/111-tsi-analyze-financial-statement-before-investing-in-stocks
7. พิกัด อ่านงบการเงินฉบับมือใหม่ ง่ายขึ้นในพริบตา. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://today.line.me/th/v3/article/kzBPYJ
8. พิกัด วิธีอ่านงบกำไรขาดทุน ให้เข้าใจรายได้และค่าใช้จ่ายกิจการ. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://flowaccount.com/blog/income-statement/
9. พิกัด ถ้าอยากให้ธุรกิจโตแบบไม่มีสะดุด มาดูวิธีวิเคราะห์งบการเงินที่ผู้บริหารต้องรู้ไว้. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://go.uob.com/4elhIc5
10. พิกัด งบการเงินคืออะไร? แชร์เทคนิคลัดเข้าใจง่ายใน 10 นาที. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://www.liberator.co.th/article/view/th-stock-knowledge-financialstatement-for-newbie
11. พิกัด งบการเงินและประโยชน์ที่จะได้รับ. สืบค้นวันที่ 13 มิถุนายน 2568 จาก https://go.uob.com/442XJLR